DrukujDrukuj

Ustawa sukcesyjna Bolesława Krzywoustego

Treść nie została jeszcze zweryfikowana przez moderatora.

Książę Bolesław zwany Krzywoustym (zm.1138) być może wcale nie posiadał wady anatomicznej w postaci zniekształconych warg. Mógł bowiem zyskać taki przydomek dlatego, że złamał przysięgę w sprawie okaleczenia swojego brata Zbigniewa, stąd taki przydomek oznaczałby po prostu krzywoprzysięzcę. Poza tym wcale nie jest pewne (co przyznaje większość archeologów) że ciało księcia znajduje się w katedrze płockiej. Jego grób bowiem przed setkami lat zaginął a z pozbieranych kości trudno coś dokładnego wnioskować. Bardzo prawdopodobne, że spoczął na Wawelu w Krakowie.

Kiedy urodził się pierwszy syn księcia Bolesława Krzywoustego (zm. 1138) Leszek, co nastąpiło w 1115 roku książę zaczął rozmyślać nad sprawą uposażenia swoich potomków. Prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się co było dokładnie przyczyną wydania postanowień zwanych potocznie w nauce „testamentem Krzywoustego”. Przeciwko takim regulacjom – choć nigdzie w źródłach nie ma na to bezpośrednich dowodów miał być doradca i palatyn księcia Bolesława Skarbimir z rodu Awdańców. W 1118 roku mógł on się sprzeciwić kksięciu za co został surowo ukarany oślepieniem. Skarbimir uważał, iż to elita elita możnowładztwa powinna decydować o obsadzeniu tronu w Polsce.

Ze źródeł wiadomo, że ustawa sukcesyjna została wydana na wiecu i zaprzysiężona przez elity możnowładcze oraz członków episkopatu.Nie wiemy czy testament ów został wydany na pismie, a bulla papieża Inocentego III z 1210 roku wydana najprawdopodobniej na wniosek księcia śląskiego Henryka Brodatego nic nie wspomina o papieskiem zatwierdzeniu tegoż testamentu. Z bulli tej dowiadujemy się, iż testament księcia Bolesława Krzywoustego przeznaczał władzę w dzielnicy tzw. senioralnej – krakowskiej dla najstarszego potomka. Wincenty Kadłubek szukający usprawiedliwienia dla krakowskich rządów swojego protektora księcia Kazimierza Sprawiedliwego (zm.1194) pisząc o testamencie księcia Krzywoustego wskazywał na zasadę primogenitury polegającej na dziedziczeniu przez najstarszego syna najstarszego księcia myląc – zapewne celowo – seniorat z primogeniturą. Ważną sprawą co należy zauważyć było to, iż Statut nie przewidywał dziedziczenia poszczególnych dzielnic przez potomków sprawujących władzę książąt. Po ich śmierci dzielnice te miały zostać włączone do domen seniora. Dopiero w drodze traktatów i walk rozstrzygnąć się miały losy poszczególnych ziem, które stały się z czasem dziedzicznycmi księstwami poszczególnych członków rozrodzonej dynasti piastowskiej.

Bibliografia:

M.Barański, Dynastia Piastów w Polsce, Warszawa 2006
K.Buczek, Jeszcze o testamencie Bolesława Krzywoustego, Przegląd Historyczny nr 60/1969
S. Szczur, Ustawa sukcesyjna w: Historia Polski. Średniowiecze, Kraków 2002 ss.127-131;

Brak głosów